تحولات چشم اندازها ، نيازها و ابزارها

 

    دردنيا چه خبراست؟ در جهان اسلام چه مي گذرد؟ و ما در چه مرحله اي قرار داريم؟ در جهان کنوني در قلمرو علم و صنعت و مناسبات انساني تحولات پر شتابي جريان دارد و براي هر ملتي که مي خواهد به زندگي سر فراز خويش ادامه دهد و در بحران گسست ، انزوا ، عقب ماندگي و غفلت قرار نگيرد ، تجديد نظر در بينش و رفتار و شيوه ي صحيح زيستي ؛ ضروري خواهد بود . در اين ميان عالمان دين ، مبلغان شريعت ، طلايه داران فکري و سخنوراني که ، رسالت هدايت اعتقادي و راهبري نحله و نسل را به عهده دارند مي بايست در مناسبات انساني ، تحول هاي افزوني پديدار گردانند . تحولات پر شتاب مورد اشاره ، اکنون در دو حفره ي کلان « برون اسلامي » و « درون اسلامي » جريان دارد در حوزه ي کلان « برون اسلامي » اخبار جرايد از يک سو وا قعيت هايي ر بيان مي دارد که ضرورت زمان آنها را پديد آورده است و از سوي ديگر لازم است آنها را مورد تأمل و توجه قرار داد و به مطالعه و ارزيابي گذاشت .

 

تحولات  « برون اسلامي »

    * بيش از چند سال مي گذرد که خانم « مارلين آلبرايت » وزير خارجه ( وقت ) امريکا  در مهماني افطار آن وزارتخانه ! گفت : « در گيري بين اسلام و غرب » براي همه ي ما قابل قبول است ... من اعلام مي کنم خواست هاي مشروع مسلمانان آمريکايي ، هنگام برنامه ريزي ها و فعاليت و گزارش وزارت خارجه مورد توجه قرار خواهد گرفت1 »

    * چند ماه پس از واقعه ي 11سپتامبر 2001 ميلادي ( 20 شهريور 1380 )که افرادي به شکل مرموزي ، برج هاي 104 طبقه ي دو قلوي تجارت جهاني « نيويورک » و ساختمان وزارت دفاع آمريکا در « واشنگتن » را با چهار هواپيما مورد حمله و تخريب قرار دادند که موجب کشته شدن 3 هزار نفر گرديد2 .

 57 درصد مسلمانان آمريکايي ، بر اثر تبليغات سوء حاکمان اين کشور ، مورد تبعيض آزار و اذيت مردم آمريکا قرار گرفتند و اسلام و مسلمانان ، منشأ بروز و ظهور ترور و خشونت معرفي شدند و از سوي ديگر ، آنان رويکرد گسترده اي به مطالعه و تحقيق درخصوص اسلام و مسلمانان نشان دادند ، به نحوي که بسياري از رهگذر مطالعات شيفته ي دين اسلام شده و اسلام آوردند .3

 با توجه به اين شرايط ، جرج دبليو بوش ، رئيس جمهوري آمريکا ، ناچار در پيامي به مسلمانان سراسر جهان به مناسبت عيد فطر ، صلح ؛ سلامتي و آرامش را براي آنان آرزو کرده است4 !

    * توني بلر ، نخست وزير انگلستان ، که بعد از 11 سپتامبر بيش از 30 بار از لندن به مقصد کشورهاي خارجي سفر کرده است و تا کنون 60 ملاقات با رهبران و مقامات خارجي داشته ، دليل اين کار را تحولي مي داند که 11 سپتامبر در روابط بين المللي ايجاد کرده ، و در مصاحبه با هفته نامه هاي « تايم » و« نيونويک » که سوال مي کنند : گفته مي شود شما بعد از 11 سپتامبر ، شروع به خواندن قرآن کرده ايد ، مي گويد : من به الهيات علاقه دارم و در مورد آن زياد مي خوانم ، به نظر من درک قرآن بخش مهمي از درک نحوه تفکر جهان اسلام را تشکيل مي دهد ، و در اين مورد غفلت شده است5 !

    * بر اساس منابع خبري 5/12 ميليون مسلماني که در اروپا زندگي مي کنند برخلاف همسايگان مسيحي خود ، ايمان مذهبي آنها روز به روز مستحکم مي شود بيشتر عبادت مي کنند ، بيشتر به مسجد مي روند فريضه ي روزه ي ماه رمضان را ، به دقت و مراقبت بيشتري به جاي مي آورند و تقويت ايمان مذهبي به ويژه در ميان جواناني مشهود است که تحصيلات دانشگاهي دارند . درانگلستان تعداد زناني که در حال حاضر حجاب اسلامي را رعايت مي کنند ، نسبت به ده سال پيش ، افزايش چشمگيري نشان مي دهد6 .

    * مسيحيان و يهوديان شهر « کلمبوس » در منطقه ي « اوهايو» آمريکا مسجدي را که قديمي ترين مرکز اسلامي اين شهر است و توسط افراد خرابکار به آب بسته شده بود و حدود يک صد هزار دلار خسارت به ساختمان سه طبقه اي آن وارد شده بود پيشنهاد کردند با کمک هاي مالي و غير مالي خود ، اين مسجد را باز سازي کنند7 .

    * به گزارش خبر گزاري « الانباء الاسلاميه » از « سيدني » دانشگاه « اويلايد » استراليا ، نشست هاي آموزشي اي را ، براي ايجاد و تغيير درنگرش مردم « استراليا » نسبت به اسلام ، که اسلام در نظر آنان تداعي کننده ي مفاهيمي چون خشونت ، تروريسم و بمب گذاري است ، در يک دوره ي چهار هفته اي براي دانشجويان تشکيل داده است . لازم به ياد آوري است که از سال 1999 ميلادي تا کنون 21 فيلم در « هاليوود » يعني شهرک سينمايي آمريکا ساخته شده که ؛ همه ي مسلمانان را تروريسم نشان مي دهد8!

    * احزاب اصلي راست و چپ آلمان به اتفاق ، آموزش دين اسلام در مدارس را تصويب کردند و رئيس کميسيون ملي در پادلمان و يکي از اعضاي برجسته ي حزب دمکرات که « گردهارد شرودر » صدراعظم آلمان مسئول آن است نوشت : تدريس دين اسلام ، در مدارس آلمان امري است که ، بايد به  آن اهتمام ورزيد9 .»

    * ملکه ي انگليس به دعوت « مرکز اسلامي اسکانزژپم » و مسجد آن ، به اين مرکز سفر و از آن ديدار کرد . پس از حملات تروريستي 11 سپتامبر که ، مسلمانان انگليس با تعداد بيش از سه ميليون و پانصد هزار نفر، تحت فشار ملکه ي سالخورده انگليس با ورود به مسجد ، همانند مسلمانان کفش هاي خود را در آورد با مسئولان اين مرکز گفت و گو کرد و با دريافت هديه اي که يک جلد قرآن کريم  به زبان انگليسي بود ديدار خود را پايان داد.

 

تحولات درون اسلامي :

    طي سال هاي گذشته تا کنون در کشورهاي اسلامي نيز تحولات و حرکت هاي اميد بخشي به وجود آمده که قابل توجه و مطالعه است . نمونه هايي از آنها بدين قرار است .

    * به گزارش خبر گذاري فرانسه پس از واقعه 11 سپتامبر ، 143 تن از محققان و شخصيت هاي علوم اسلامي از سراسر جهان در جاکارتا پايتخت کشور اندونزي گرد آمدند و در پايان نشست خود با تاکيد اعلام کردند اسلام مخالف خشونت است و برقراري عدالت عامل مهم صلح و مانعي در برابر تروريسم توصيف کردند10 .

    * براي نخستين بار کنفرانس اسلامي مشترک با شعار مسلمانان آمريکايي چالشها ، اميد ها و مسئوليت ها به همت دو انجمن بزرگ اسلامي فعال در ايالات متحده در شهر بالتيمور ايالت ميراند آمريکا به عنوان يک رخداد تاريخي مهم، با بيش از پانزده هزار مسلمان برگزار که اضافه برجمع آوري يک ميليون دلار کمک مالي دانشمندان و شخصيت هاي بزرگي تصميم گيري کردند تا براي رفع تبعيض نژادي و برقراري وحدت اسلامي درراستاي شکل دهي يک موضع گيري اسلامي  واحد و سامان يافته گام بردارند11 .

    * در سال 1380 براي اولين بار در هشتاد سال گذشته پس از فروپاشي نظام کمونيستي در « شوروي سابق » مسلمانان مغولستان که از انجام فريضه حج محروم بودند براي اداي اين فريضه به سرزمين مقدس ( مکه ) قدم نهادند. کشور مغولستان ميان دو کشور « چين » و « روسيه » واقع شده نسبت جمعيت مسلمانان آن 6 درصد کل جمعيت اين کشور است که اين تعداد به 000/004/2نفر مي رسد امام جماعت مسجد بزرگ شهر « بيان اويجي » اين کشور گفت : در اين شهر که پناهگاه مسلمانان به حساب مي آيد فقط 2مسجد به چشم مي خورد که يکي از آنها فقط ظرفيت 100 نماز گزار را دارد ، درحالي که در اين شهر بيش از 30 هزار مسلمان وجود دارد که براي ارشاد و هدايت در زندگي مادي و معنوي نيازمندند12.

    * مسئولان آموزش و پرورش « يمن » پس از 12سال ، نظام آموزشي مختلط دختر و پسر را ملغي ساختند . وزير آموزش و پرورش اين کشور ، طي حکمي دستور داد: پسران جداي از مدارس دختران به يادگيري مطالب علمي و فرهنگي بپردازند . اين وزير طي حکم ديگري دستور داد . اداره ي مدارس دختران و کار تدريس و آموزش را به معلمان زن واگذار کنند ، تا بدين وسيله راهيابي بيشتري از دختران به مدارس صورت گيرد13 .

    * در دانشگاه « الزهرا» قاهره ي مصر ، بزرگترين آزمون انتخاب وعّاظ، مبلخان و مدارس جهت اعزام به خارج به منظور دفع نيازاز93 کشور جهان، باحضورده هانفربرگزار شد.

    * آقايريا«ابووفا» دبير کل مجمع تحقيقاتع اسلامي اعلام کرد: ماتعداد000/48 واعظو مبلغ ومدرّس را که موارد درسي آنان عمد تا حفظ قرآن کريم،فقه،حديث و علوم ديني خواهد بود به 93 کشور دنيا اعذام خواهيم کرد.

    * بيشترين پذيرفته شد گان اين آزمون که هزينه  برخي از آنان به عهده ي «دانشکده ي الزهرا» و هزينه ي برخي ديگر را کشور ميزبان تامين مي کند،به قاره آفرقا،استرالياوآسيا صورت خواهد گرفت14.   

    * شيخ نفيع الله عشير وفع و رئيس شوراي عالي و هماهنگي ادارات ديني مسلمانان روسيه ؛ ازکمبود مبلغان اسلامي در اين کشور خبر داد و گفت : بسياري از علما در دوره ي حاکميت کمونيست بر اين کشور کشته ، يا به سيبري تبعيد شدند . بدين جهت امروز عرضه ي تبليغ از وجود متخصصان خالي مانده و 25 مليون مسلمان اين کشور ، دست نياز به سوي برادران ديني خود در سراسرجهان اسلام دراز کرده اند ، تا آنها را در چاپ کتاب و تربيت و اعزام مبلغ به « روسيه » ياري نمايند15.

    * در لبنان که با مساحتي حدود 10هزار و 452 کيلومتر مربع ، 18طايفه و پيروان اديان و مذاهب گوناگون را در خود جاي داده ، مقام هاي کليساي کاتوليک ، همايش پنج روزه اي را پيرامون « گفتمان مشترک اسلام و مسيحيت » تشکيل دادند و در آن روحانيون برجسته ي دو آئين بزرگ آسماني اسلام و مسيحيت ، به تشريح « گفت و گوي تمدن ها و همزيستي اسلام و مسيحيت و گفتمان فرهنگ ها و اديان » پرداختند. موضوع « گفتمان اسلام و مسيحيت » نخستين بار در سال 1969به همت امام موسي صدر ، رهبر شيعيان لبنان ، آنتونيوس خريش ، رهبر پيشين مذهبي مادونيها ، و شيخ حسن خالد، منفي پيشين اهل سنت لبنان مطرح شد16.

    * سازمان فرهنگ و ارتباط اسلامي ، سومين سمينار « گفت و گوي ديني با شوراي جهاني کليسا ها » را در تهران با حضور سخنراني دانشمندان مسلمان و مسيحي براي همکاري در زمينه ي مقاومت در برابر اثرات جهاني شدن بر مذهب و ارائه گسترش اين گفت و گوها ، تا ايجاد تفاهم و نزديکي بيشتر ميان اسلام و مسيحيت برگزار کرد.در جلسه افتتاحيه ي اين نشست ، دکتر « طارق ميتري رئيس هيئت شوراي جهاني کليسا ها گفت : انگاره هاي رسانه اي در اين خصوص بايد اصلاح شود ، تا گفت وگوهاي عالمانه نتايج منطقي داشته باشد17 .

    * بزرگترين همايش سالانه مسلمانان آمريکا ، با حضور بيش از 30 هزار نفر از مسلمانان در« واشنگتن » شروع به کار کرد دراين همايش چهار روزه که شهردار واشنگتن نيز در مراسم آغازين آن شرکت کرده بودند ، مسلمانان با دعا براي قربانيان حملات 11سپتامبر و مسلماناني که بعد از اين واقعه مورد حمله قرارگرفته بودند ، خواستار اجراي عدالت درباره ي اين حملات شدند و تاثير آن را بر آزادي هاي مدني و اسلام و زندگي سياسي در آمريکا را، اصلي ترين موضوعات مورد بحث در اين همايش قراردادند. به گزارش بي . بي . سي : طبق آمار ارائه شده بين 2تا 6 ميليون مسلمان در آمريکا زندگي مي کنند که طي يک سال گذشته ، دوران سختي را گذرانده اند.

: پي نوشتها 

 1- روزنامه همشهري – 2 دي ماه 1378، شماره2011، ص 15

 2- پگاه حوزه9 شهريور1381، شماره 64، ص2.

 3- پگاه حوزه9 شهريور1381، شماره 64، ص15.

4- روزنامه همشهري – 24 آذر ماه 1380، شماره 2592، ص 19

5- روزنامه همشهري – 24 آذر ماه 1380، شماره2592، ص 19.

 6- روزنامه انتخاب- 3 بهمن 1380، شماره 803، ص 7.

 7- روزنامه همشهري – 5 دي ماه 1380، شماره2612، ص 23.

8- پگاه حوزه12 مرداد1386، شماره 60، ص31.

9- پگاه حوزه12 مرداد1386، شماره 60، ص31.

10- روزنامه همشهري – 3 دي ماه 1380، شماره 2600، ص 19

11- پگاه حوزه5  مرداد 1381، شماره 59، ص18

12- پگاه حوزه 1/2/1380، شماره 11، ص24

13- پگاه حوزه12  مرداد 1381، شماره 60، ص31

14- پگاه حوزه 1/2/1380، شماره 11، ص24

15- پگاه حوزه12 مرداد1386، شماره 60، ص31.

16- روزنامه انتخاب- 13 دي ماه1380، شماره 788، ص 7.

17- روزنامه انتخاب- 20 بهمن 1380، شماره 817، ص 12.